Türkçe Günlükleri 5

2 Şubat Cumartesi

İlk tercümem Medyascope’un sayfasında yayımlandı. Fransa Laiklik Gözlem Komisyonu’nun iki üyesinin Le Monde gazetesi için kaleme aldıkları Sur la laïcité, évitons les disputes inutile başlıklı makaleyi çevirdim. Dilerim hakkını vermişimdir. Hatalarımı gören okuyucularımın yazmasını rica ederim. Kendimi geliştirmek için eleştirilere ihtiyacım var. Tercümemi buradan okuyabilirsiniz:

https://medyascope.tv/2019/02/02/fransada-laiklik-tartismalari-bos-tartismalari-birakip-hukuku-yeni-sartlara-uyumlu-kilalim/

Cumhuriyet gazetesinden Öner Yağcı, Tevfik Fikret’in Anayasasında Gençlik başlıklı bir makale kaleme almış. Makalenin dili hakkında çok bir şey diyemeyeceğim. Mücadele yerine savaşım yazması bana garip geldi ama kendi bilir. Böyle bir Türkçeden tat alıyorsa kim ne diyebilir? Fakat ben Fikret’in şiirlerinden yaptığı alıntılarda şiirleri günümüz Türkçesine uyarlamasını eleştireceğim.

Yanlış anlamayın, Öner Yağcı şiirlerin aslını aldıktan sonra günümüz Türkçesiyle karşılıklarını da veriyor değil. Sanki Fikret o şiirleri o kelimelerle yazmış gibi alıntılamış. Bir örnek vereyim. Fikret’in Sabah Olursa şiirinden

Siz, ey fezâ-yı ferdânın
Küçük güneşleri, artık birer birer uyanın

mısralarını “Siz ey yarınki uzayın küçük güneşleri, artık birer birer uyanın” şekline çevirmiş. Bundan başka bir de Fikret’in en sevdiğim şiirlerinden olan Ferdâ şiirinden bir alıntı yapmış. Aldığı kısmın aslı şöyle:

Ferdâ senin; senin bu teceddüd, bu inkılâb
Her şey senin değil mi ki zâten? Sen ey şebâb

Öner Yağcı ise şöyle yazmış:

Yarınlar senin; senin bu devrim, bu yenilik…
Her şey senin değil mi zaten?..

Bundan sonra iki mısra daha almış:

Ey gençlik… Bize bol bol ziya kucakla getir:
Düşmek etrafı görememektendir…

Bu mısraların aslını Ferdâ şiirinde aradım bulamadım. Muhtemelen

Her yıldırımda bir gece, bir gölge devrilir,
Bir ufk-ı i’tilâ açılır, yükselir hayât
Yükselmeyen düşer: ya terakkî ya inhitât!

mısraların kendi anladığı veya anlamak istediği şekle sokmuş. Fakat bir sanatçının eserini böyle istediğimiz gibi değiştirme, uyarlama hakkını nereden alıyoruz? Tevfik Fikret her şeyden evvel bir şairdir. Yeniliğe kendini adamış, davası olan bir şairdir. Fakat davası olan şair diye sanatçı tarafını görmezden mi geleceğiz? Dil üzerine pek çok yazısı vardır. Bu yazılarda Osmanlıcayı sade Türkçeden daha ahenkli bulduğunu söyler. Şiirlerinde de ona göre bir dil kullanır. Kaldı ki Öner Yağcı, Fikret’i sevmeyi, insan olmanın bir şartı sayacak kadar ileri gidiyor. Fikret’i bu kadar seven insanın Fikret’in diline biraz olsun saygı göstermesi gerekmez mi?

6 Şubat Çarşamba

Annemle internet üzerinden bir yazı okuyoruz. Yazıyı yazan kişi bir mühendis, orman mühendisi. Buraya kadar bir mesele yok. Bildiğiniz gibi orman mühendisi bir isim tamlamasıdır. Orman kelimesinde genitif eki olmadığı yani belli bir orman kast edilmediği için de belirtisiz isim tamlamasıdır. Türkçede sıfatlar isimlerin önüne gelirler. Bu yüzden sıfat için önek de diyorlar. İsimlerin önüne gelen sıfatlar, isim tamlamalarının da önüne gelirler. Çünkü isim tamlaması, cümle içinde kelime grubu olarak bir bütün teşkil ederler. Örnek vereyim: Su şişesi, masa örtüsü, araba tamircisi, orman mühendisi. Sıfatlar bunların önüne gelir: Büyük su şişesi, beyaz masa örtüsü, becerikli araba tamircisi, yüksek orman mühendisi.

Fakat sayın mühendis, orman yüksek mühendisi diye tanıtıyor kendini. Haydi mühendisi hoş görelim. Peki ya sunucular? Hâlâ ve hâlâ utanmadan milli eğitim eski bakanı diyorlar. Bu garabet nereden çıktı? Nasıl bu kadar yayıldı? Kimsenin aklına “yahu biz masa beyaz örtüsü veya araba becerikli tamircisi demiyoruz da neden milli eğitim eski bakanı diyoruz” sorusu gelmiyor mu?

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s