Bozuk Kelimeler

 

bozuk-kelimeler

Bir mefkurenin (ideolojinin) müdafilerini (savunucularını) anlatmak için Türkçede kullanılan bir ek var: +CI. Bu eki mefhumun (kavramın) manasını ve kelimenin türünü düşünmeden kullanıyorlar. Tabii ki bu şekilde düşünmeden, gelişi güzel kullananlar umumiyetle tahsil seviyeleri düşük kimseler. Hakiki gazetecilerin ve muharrirlerin (yazarların) yazılarında böyle kullanımlara tesadüf edilemez. Gerçi şu zamanda hapiste olmayan hakiki gazeteciye tesadüf etmek de kolay değil ama bu başka bir yazının mevzuu.

Biraz misal vereyim bu kullanımlara da daha rahat konuşalım: Laikçi, sekülerci ve ulusalcı. Fark ettiniz mi, bunlar umumiyetle Türkiye’nin muhafazakar ve mütedeyyin olduğunu söyleyen kesimi tarafından kendileriyle aynı siyasi fikri paylaşmayan herkes için kullanılan bozuk kelimeler. Bozuklar çünkü kelimelerin kök manaları ile aldıkları ekler kaidelere aykırı. Laikçi’yi ele alalım: Laik+çi şeklinde ayrılıyor kelime. Laik kök, çi ek. Fakat bu isimden isim yapma eki bir isme değil bir sıfata getiriliyor burada. Çünkü laik yani laïc-laique, laiklik yani laïcité’nin sıfat hali. Kubbealtı Lugatı laik için şöyle diyor: “Dünya işlerini ve devlet yönetiminden ayrı tutan, dünya işlerine dinî otoriteyi karıştırmayan (kimse, düşünce vb).” Zaman zaman isim olarak da kullanılabildiği için hem isim hem de sıfat demiş lügat. Fakat kelimenin isim halinde kullanılması dahi aslında bir sıfat tamlamasının kısaltılmasıdır. Laikler ve laik olan insanlar misalinde olduğu gibi.

Bütün bunlardan sonra bir düşünelim laikçi ne demek? Laiklik taraftarı demek isteniyor ise laik kafidir. Aynı şeyleri diğer iki kelime yani sekülerci ve ulusalcı için de söyleyebiliriz. Fakat ulusalcı için bir parantez açalım. Bunun Fransızcadan tercüme olduğu nationaliste kelimesinden anlaşılabilir. Nationaliste, nationalisme fikrini müdafaa eden kimse demektir. Nationalisme de national’den gelir. O da ulusa ait demektir ki bir sıfattır. Ulus kelimesnin Türkçede kullanılmaya başlanmasından evvelki zamanların Türkiye münevverleri lisanlarını iyi bildiklerinden Fransızcadaki nationaliste için milliyetçi veya milliyet-perver demişler. Fransızcadaki sıfattan yapılan ismi tercüme ederken Türkçe kaidelere münasip olarak isim + isimden isim yapma eki kullanmışlar.

Ulusalcı ile milliyetçi bugün Türkiye’de farklı manalarda kullanılıyor, biliyorum tabii ki. Fakat bu hal ulusalcı kelimesinin arızasını da bertaraf etmiyor. Şunu da söylemeden geçmeyelim: Bu hatalı kelime ve ek kullanımlarına yabancı menşeli kelimelerin sebep olduğunu okuyorum sıkça. Böyle düşünenler laikçi ve sekülerci kelimeleri için de aynı şeyi söyleyebilirler ama ulusalcı için nasıl bir mazeret bulacaklar bilmiyorum. Üstelik ulus, ulusal ve ulusalcı onların pek sevdiği, çoğu zaman da kendi fikirlerini tarif ve müdafaa için kullandıkları kelimelerdir.

İlber Ortaylı hocamız bu tarz kelimelerin ve mefhumların yabancı lisanlardaki karşılıklarını düşünülerek kullanılması gerektiğini söylüyor. Kendisine ben de katılıyorum. Laikçi’nin Fransızca karşılığı düşünülürse hatalı olduğu derhal anlaşılacaktır. Tabii bunun için lisan bilmek gerekmektedir. O yüzden insan dil öğrendikçe anadilini de daha iyi kullanılır diyebiliriz kanaatindeyim.

Onur BÜLBÜL

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s