Edebiyat İlmi

stack_of_books(pp_w1200_h799)Şu anda Darü’l-fünun’un Türk Dili ve Edebiyatı Şubesi’nde üçüncü sınıf talebesiyim. Ahmet Hamdi’nin, Muharrem Ergin’in ders verdiği amfilerde ders görüyorum. Hocalarımız arasında sahasında çok kıymetli olanlar da var, talebenin sualine cevap veremeyip “onu git sen kendin öğren” deyip bilmediğini söyleyemeyecek kadar fazilet fakiri olanlar da. Fakat umumi manada muvaffak bir mektepte tahsil görüyorum.

Bu üç sene zarfında gerek edebiyat gerek dil sahasından pek çok makale okudum. Okumaya da devam ediyorum. Fakat okurken hürmetimi bir türlü kazanamayan makaleler var. Bunlar dil makaleleri değil, edebiyat makaleleri. İlmî maksatla kaleme alınsalar da bunların ilmi bir tarafının olduğuna inanamıyorum. Çünkü ele alınan mevzular ilmî değil. Mesela bir dilci, metinleri kullanır, gramer kitaplarını kullanır, lügatleri kullanır. Malzemesi de dil olduğu için iki artı iki dört eder gibi kesin hükümlere varabilir. Fakat edebiyat makaleleri öyle midir? Bu sahanın hocaları ne kadar hâşiye (dipnot) koyarlarsa koysunlar ne kadar geniş kaynakçalar hazırlarlarsa hazırlasınlar neticede yazdıkları şahsi bir fikir beyanından öteye geçemez. Buna rağmen neden makalelerini adeta okunmaz kılmaya çalışıyorlar? Bıraksalar bu ilmî yazmaya gayret etmeyi de “ben böyle düşündüm, bana öyle geliyor ki” diye başlayan yazılar yazsınlar. Kanaatimce çok daha geniş bir okur kütlesine hitap etme fırsatı bulurlar.

Zannederim burada edebiyatın ne olduğunu da mütalaa etmemiz lazım. Ben edebiyatın bir ilim olduğunu kesinlikle düşünmüyorum. Araplar ilmü’ş-şi’r, ilmü’l-aruz gibi tabirler kullanıyorlar ama bu tabirlerdeki şiir ve aruz acaba edebiyat mefhumuna dahil midir? Bir kere yeni edebiyatta tarifler bile garp mülâhazaları ile yapılıyor. Bu yüzden Arap tabirlerini işin içine katmadan, garp mefhumları üzerinden düşünmeye devam etmek ve tutarlı olmak lazım geliyor. Bu açıdan bakılınca edebiyata hala ilim denemez bence. Bir bilgi sahası olduğunu ileri sürmek daha makuldür ki makalelerini dipnotlarla süsleyen hocaların dahi hürmet ettiği edebiyatçılar, münekkitler bile makalelerini ilmî endişelerle değil, bir sanat adamı edasıyla kaleme almışlardır. İşte mektebimin kıymetli hocası Ahmet Hamdi. Edebiyat üzerine makalelerinden tutun da 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi eserine kadar her biri bir deneme havasında, bu böyledir, şu şöyledir gibi kesinlik bildiren üsluptan uzaktır. Yine bir dönemin edebiyatına yön vermiş, Türk dili üzerinde büyük tesirler bırakmış, mühim tercümelere imza atmış Nurullah Ataç. Onun şimdiki ilmî makalelere benzeyen bir makalesi yoktur. Bir başka misal Suut Kemal Yetkin’dir. O da Ataç gibi edebiyata hakim bir yazar iken hiç böyle endişelere kapılmadan yazmıştır yazılarını. Bu misaller yetmedi ise size Sabahattin Eyüboğlu’nu gösterebilirim. Aynı şekilde Türkiye’de yeni edebiyatın kurulmasında mühim rol oynayan Eyüboğlu’nun üslubu nasıldır? Evet belki kendince doğru bulduklarını kesin doğrular imiş havası ile yazmıştır Mavi ve Kara’da ama hiçbir zaman ilmî yazılar yazayım diye şekilden şekile girmemiştir.

Zamanımızın edebiyatçıları biraz bunun üzerine düşünsünler. Acaba milletin edebiyat yazılarına bilhassa deneme, makale gibi nesir nevilerine ısınamamasının altında bunun gibi sebepler olabilir mi? Çünkü günümüzde okunan edebiyat yazıları ve yazarlarına baktığımızda da karşımıza hâşiyelerden mümkün mertebe uzak duran yazarlar çıkıyor. İşte Beşir Ayvazoğlu, işte İskender Pala. İtiraf etmeliyim ki İskender Pala’nın deneme kitaplarından öğrendiklerimi bu üç senede okuduğum edebiyat makalelerinden öğrenemedim. Eski edebiyat dersinde bile İskender Pala okumalarımdan faydalanırım.

Edebiyatın bir ilim değil bir sanat, bir bilgi sahası olduğunu kabul etmek ve ona göre davranmak lazım diye düşünüyorum. Böyle yapanların hem edebiyata hem kendi ihtisaslarına hem de okurlarına daha faydalı olacakları kanaatindeyim.

Onur BÜLBÜL

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s