Kader Yazgı Mıdır?

Kader kelimesi üzerine konuşacaklarım var. Keder hakkında ahkam keseceğimi zannetmeyin. Kader dinî bir mevzudur. Dinî mevzularda ehliyeti olmayanların konuşması, fikir beyan etmesi bence zararlı olabilir. O yüzden sadece kelimenin lügat manası ve kader’e karşılık olarak uydurulan yazgı kelimesi üzerinde duracağım.

Efendim kader’in, Türk Dil Kurumu’nun lügatında ölçü manası hiç zikredilmiyor. Türkçe’de bu manada hiç kullanılmamış bile olsa ki kullanıldığına kaniyim, zikredilmesi lazım gelir. Kelime Arapça قَدَرَ (kadara); gücü yetti kökünden gelmektedir. Kader bu kökten iştikak edilmiş (türetilmiş) fa’al vezninde bir kelimedir. Manası da mizan yani ölçüdür.

Kaderin alın yazısı manasında sarf edilmesinde “Allah’ın koyduğu bir hayat mizanı” fikri gibi bir takım haklı taraflar vardır. Lakin kader’in Kur’an-ı Kerim’deki karşılığının, İslam an’anesindeki telakkisinden farklı olduğunu mühim çalışmalar göstermiştir ama bu bizim yazımızın mevzuu değil.

An’anedeki hatalı telakkinin karşılığı olarak kader için yazgı iştikak edilmiş. Yazgı kelimesinin  kaderin halk arasında kullanılan manasını karşıladığına şüphe yok. Lakin lisan sadece halkın konuşması için değildir. Sanat ve ilim faaliyetleri de lisan ile yapılır. Yazgı gibi kelimenin asıl manası mühimsenmeden uydurulan kelimeler ile ne ilim ne de sanat icra edilebilir. Bir düşünelim; yazgı ile güç yetirmek, muktedir olmak gibi manalar nasıl karşılanabilir? Karşılanmasın demek de olmaz çünkü dersek dilimizi daraltmış oluruz.

Yazgı kelimesinin ek ve kök bakımından Türkçeye münasip olduğunu da burada zikretmem lazım gelir. Lisan inkılabı ile uydurulmuş kelimelerin ekserisi böyle kaideli değildir.

Ben yazgı kelimesi üzerinden umumi bir tesbitte bulunmaya gayret ettim. Derinliği olmayan bu kelimeler lisanımızın kanayan yaralarıdır. Bunların hiç vakit kaybedilmeden atılmalarının lazım geldiğini düşünüyorum. Arapça ve Farsça menşeli kelimelerin de faal sarf edilmesi için de Arapça ve Farsça taliminin lüzumu izahtan varestedir.

Son olarak neden yazgı kelimesini tercih ettiğimi de anlatayım. Facebook’ta Türkçe’nin Diriliş Hareketi isimli bir sahife var. Orada yazgı kelimesi medhediliyordu; görünce aklıma hemen kaderin derinliği geldi. Yan yana bu iki kelimeyi düşününce de lisanımızın bir meselesini tesbit için yazdığım yazılara, yeni bir tane ilave etmek istedim.   

Onur BÜLBÜL

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s