Tenkit-Vurun Kahpeye

Bir şaheser hakkında tenkit yazmak kolay iş değilmiş. Bunu, yazmaya niyetlenip masa başına oturduğumda anladım. Evet bu kitap herkese kattığı gibi bana da çok şey kattı ama bunları yazıya dökmek, birer birer izah etmek pek mümkün değil gibi görünüyor. Yine de eserin bir “şaheser” olduğunu söyleyerek başlayabilirim.

Bir eser neden şaheser olur? Ben çarpıldığım eserleri böyle tavsif ederim. Şiir de olsa roman da olsa hikaye de olsa beni çarpması, ta içime tesir etmesi mühimdir. Bunlar olursa ben şaheser derim o esere. Vurun Kahpeye de beni işte böyle çarptı ki şaheser diyorum. Aslında bilinmedik şeyler yok bu romanda. Herkesin bildiği, ilk mektep yıllarından başlayarak herkesin ezberlediği inkılap tarihinin edebi bu’du (boyutu). O yüzden bu kitabın mevzua değil üsluba ehemmiyet vererek okunması lazım geliyor. Halide Edip’in İngilizceye Türkçeden daha çok hakim olduğunu, o yüzden kitaplarını ilk önce İngilizce yazıp sonra Türkçeye tercüme ettiğini duymuştum. Hakikaten öyle yapıyor mu bilmiyorum ama yapsa da bir ehemmiyeti yok benim için artık. Vurun Kahpeye’yi okumadan evvel kızıyordum Halide Edip’e bu yüzden ama artık kızmıyorum. Çünkü denildiğinin aksine Türkçeye de hakim bir muharrire o. Cümlelerinin akıcılığından, güzelliğinden ve letafetinden anlıyorum ne kadar hakim olduğunu.

Romanlarda bazen paragraf başlarında muharrir mevzuu değil de mevzu haricinde bazı hakikatleri yazar. Halide Edip Vurun Kahpeye’de çok fazla mevzu dışında cümle kurmamış, lakin nadiren kurduğu böyle cümlelerden bana hayli tesir eden bir tanesini burada zikretmek isterim: “Hayatın bazı ezeli anları vardır ki ne müddeti ne şekli ne tarifi vardır. Sadece bir tahassüs, sadece bir hayat sarsıntısıdır.”. 155’inci sahifen iktibas ettiğim bu muhteşem cümle yukarıda zikrettiğim üslup hasselerini (özelliklerini) de izah ediyor. Hiç şüphe etmeden söylüyorum ki mezkur cümledeki yüksek edebi lezzet bütün kitaba hakimdir. O kadar ki bazı cümleler çok uzun olmasına rağmen insanı hiç sıkmadan, adeta musiki gibi okutuyor hatta dinletiyor kendini. Halide Edip’in soy isminin hakkını verdiğine kaniyim.

Lafı uzatmaya lüzum yok. Okuyunuz Vurun Kahpeye’yi. Siyasi endişelerle değil de edebi zevk almak için okuyunuz ki göreceksiniz bu kitap ancak o zaman kıymetli olur. Şimdiden hayırlı kıraatler dilerim efendim.    

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s